Tôi nhớ năm 2017, khi đọc whitepaper Ethereum trong giờ nghỉ giải lao, tôi không ngờ rằng chín năm sau, một tổ chức phát hành stablecoin lại có thể nhận được giấy phép ngân hàng từ cơ quan do tổng thống bổ nhiệm. Đó là câu chuyện của World Liberty Financial (WLF) và đồng USD1 – một câu chuyện mà ở đó, mã nguồn không chỉ là code, mà còn là văn hóa chính trị.
Context
WLF, một giao thức DeFi liên kết với gia đình Trump, vừa nhận được sự chấp thuận có điều kiện từ OCC (Văn phòng Kiểm soát Tiền tệ Hoa Kỳ) để thành lập một ngân hàng ủy thác quốc gia. Điều này có nghĩa là WLF sẽ không còn phải dựa vào BitGo để phát hành và quản lý dự trữ cho USD1 – một stablecoin hiện có vốn hóa khoảng 4,02 tỷ USD, xếp thứ 23 trong số tất cả các tài sản tiền điện tử. Thay vào đó, WLF sẽ tự mình nắm giữ trái phiếu kho bạc và tiền mặt, vừa phát hành vừa quản lý dự trữ. Theo Reuters, tính đến tháng 6 năm 2026, gia đình Trump đã nhận được khoảng 50 triệu USD từ USD1. Nhưng con số đáng chú ý hơn là WLF đã chuyển hơn 1,6 tỷ USD cho tổng thống và các con trai của ông – một khoản tiền khổng lồ so với quy mô của stablecoin này.
Core
Điều thú vị không nằm ở công nghệ – stablecoin dạng fiat-backed là kiến trúc quen thuộc – mà nằm ở kiến trúc tổ chức. Việc WLF chuyển từ BitGo (một bên giám sát độc lập) sang tự quản lý dự trữ là một sự thay đổi mang tính tập trung hóa rủi ro. Trước đây, người dùng USD1 phải tin tưởng vào hai thực thể độc lập: WLF (phát hành) và BitGo (giám sát). Bây giờ, tất cả nằm trong tay một thực thể duy nhất – một ngân hàng ủy thác do chính con trai của đặc phái viên Trump làm chủ tịch. Đây là một bước lùi về mặt phân tán quyền lực.
Từ góc nhìn kỹ thuật, điều quan trọng hơn là tính minh bạch của dự trữ. Khi tôi kiểm tra hợp đồng Uniswap V2 vào năm 2020, tôi nhận ra rằng bất kỳ lỗi nào trong hàm swap() cũng có thể ảnh hưởng đến hàng nghìn người dùng. Ở đây, lỗi không nằm ở code, mà nằm ở việc không có bằng chứng dự trữ độc lập. Bài báo gốc không đề cập đến bất kỳ cơ chế kiểm toán nào cho USD1 – không có báo cáo dự trữ hàng tháng, không có kiểm toán bên thứ ba. Điều này trái ngược hoàn toàn với USDC của Circle, vốn có báo cáo hàng tháng và kiểm toán định kỳ.
Hơn nữa, OCC đã đưa ra các điều kiện kèm theo: yêu cầu vốn tối thiểu 20 triệu USD, thông báo trước khi thay đổi kế hoạch kinh doanh, và phải có một giám đốc kiểm toán nội bộ. Nhưng những điều kiện này không giải quyết được vấn đề cốt lõi: sự xung đột lợi ích. Jonathan Gould, người đứng đầu OCC, do chính Trump bổ nhiệm. Và gia đình Trump là người hưởng lợi lớn nhất từ USD1. Đây là một vòng tròn khép kín mà không có sự kiểm soát từ lưỡng đảng.
Contrarian
Nhiều người sẽ nói rằng đây là một tín hiệu tích cực cho việc hợp pháp hóa stablecoin – một bước tiến của Mỹ trong việc đưa tiền điện tử vào khuôn khổ pháp lý. Nhưng tôi cho rằng, đây chính là điểm mù nguy hiểm nhất. Khi một tổ chức phát hành stablecoin có mối quan hệ chính trị trực tiếp với người đứng đầu cơ quan quản lý, thì “regulatory capture” (chiếm đoạt cơ quan quản lý) không còn là lý thuyết. Nó đang diễn ra ngay trước mắt chúng ta.
Hãy nhìn vào các ngân hàng lớn: họ đang chuẩn bị khởi kiện. Nếu họ thắng, không chỉ WLF mà cả Circle, Ripple, Crypto.com – những tổ chức đã nhận được giấy phép tương tự – cũng sẽ bị ảnh hưởng. Đây không phải là rủi ro riêng lẻ, mà là rủi ro hệ thống. Khi tôi nghiên cứu Celestia vào năm 2022, tôi học được rằng một lớp dữ liệu minh bạch là nền tảng của niềm tin. Ở đây, sự thiếu minh bạch trong cấu trúc vốn của WLF và việc không công bố đầy đủ hồ sơ xin cấp phép là một dấu hiệu cảnh báo rõ ràng.
Takeaway
Câu hỏi không phải là liệu USD1 có thành công hay không – nó đã có 4 tỷ USD vốn hóa. Câu hỏi là: liệu chúng ta có đang chấp nhận một chuẩn mực mới, nơi quyền lực chính trị và lợi ích tài chính hòa làm một, ngay trong lòng hệ thống tài chính phi tập trung? Mã nguồn stablecoin có thể là văn hóa, nhưng nếu văn hóa đó bị ô nhiễm bởi chính trị, thì liệu nó còn xứng đáng với niềm tin của chúng ta?