Châu Âu đang từ chủ nhà cho thuê số hoá thành người đi thu gom phí.
Poland vừa công bố kế hoạch áp thuế 3% đối với doanh thu từ dịch vụ số của các tập đoàn công nghệ có doanh thu toàn cầu trên 1 tỷ USD. Tin tức này vụt qua feed của tôi lúc 3 giờ sáng giờ Singapore, và tôi biết ngay: đây không chỉ là một chính sách thuế. Đây là một tín hiệu về sự thay đổi dòng chảy thanh khoản toàn cầu. Khi một quốc gia EU bắt đầu đánh thuế trực tiếp vào các 'ông lớn' công nghệ, điều đó có nghĩa là cuộc chơi đang thay đổi. Nhưng thay đổi theo hướng nào?
Để hiểu được bức tranh toàn cảnh, tôi không thể chỉ nhìn vào con số 3%. Tôi phải nhìn vào bối cảnh vĩ mô. Trong 5 năm làm việc với các quỹ đầu tư và ngân hàng trung ương tại Singapore, tôi đã chứng kiến quá nhiều 'cú sốc' chính sách. Nhưng điểm chung của chúng là: chúng luôn phản ánh một sự khan hiếm thanh khoản đang âm ỉ. Khi các chính phủ thiếu tiền, họ sẽ tìm đến những 'két sắt' lớn nhất. Và hiện tại, 'két sắt' lớn nhất không phải là ngân hàng, mà là các tập đoàn công nghệ Mỹ với biên lợi nhuận khổng lồ. Poland, giống như Pháp, Ý và Tây Ban Nha trước đó, đang bước vào cuộc săn lùng 'bò sữa' công nghệ.
Nhưng câu chuyện thú vị không nằm ở bản thân sắc thuế. Nó nằm ở phản ứng dây chuyền. Khi một chính phủ như Poland đánh thuế Google và Meta, họ không chỉ thu được tiền. Họ đang tạo ra một rào cản phi thuế quan mới. Họ đang ép các tập đoàn này phải chuyển một phần chi phí hoạt động, hoặc thậm chí là trung tâm dữ liệu, sang các khu vực có chi phí thấp hơn. Và điều này có một hệ quả trực tiếp đến thế giới crypto: nó làm suy yếu luận điểm 'phi tập trung' của stablecoin.
Hãy nhìn vào cấu trúc thanh khoản của USDT và USDC. Chúng được neo vào đồng USD, nhưng thanh khoản thực tế của chúng lại phụ thuộc vào hệ thống ngân hàng truyền thống và các tập đoàn công nghệ lớn. Khi các tập đoàn này bị đánh thuế, chi phí vận hành của họ tăng lên. Họ có thể chuyển chi phí đó sang người dùng cuối, bao gồm cả những 'crypto whale' đang dùng stablecoin để chuyển tiền xuyên biên giới. Điều này vô tình làm tăng 'chi phí thanh khoản' của toàn bộ hệ sinh thái crypto, một điểm yếu mà tôi đã thấy rõ khi nghiên cứu các cầu nối xuyên chuỗi vào năm 2020.
Năm 2020, khi tôi 26 tuổi, tôi đã thử nghiệm chuyển 5000 USDC từ Ethereum sang Bitcoin qua RenBridge. Phí gas là 80 USD, thời gian chờ 30 phút. Tôi đã thất vọng. Tôi đã viết một báo cáo nội bộ 20 trang chỉ ra rằng AMM phụ thuộc vào quỹ thanh khoản tập trung, không phù hợp cho thanh toán xuyên biên giới với nhu cầu tức thì. Poland thuế số hôm nay là một minh chứng cho luận điểm đó. Nó cho thấy thanh khoản on-chain không thể tách rời khỏi các yếu tố off-chain, và các yếu tố off-chain đó đang trở nên đắt đỏ hơn.
Quan điểm phản trực giác của tôi là: đây là một tín hiệu 'bullish' cho các giải pháp thanh toán lai (hybrid). Hầu hết mọi người sẽ nhìn vào thuế số và nghĩ rằng nó sẽ kìm hãm sự phát triển của các công ty fintech. Tôi nhìn thấy điều ngược lại. Khi các 'ông lớn' tập trung như Google bị siết chặt, các giải pháp phi tập trung, đặc biệt là các giao thức cho vay và stablecoin thuật toán có khả năng chống lại sự kiểm soát của chính phủ, sẽ trở nên hấp dẫn hơn. Không phải vì chúng 'tốt hơn', mà vì chúng 'rẻ hơn' trong một môi trường mà các chi phí off-chain đang tăng vọt.
Nhưng cần phải thận trọng. Đây không phải là một 'mùa altcoin' mới. Đây là sự tái phân bổ dòng vốn. Khi các tập đoàn công nghệ phải chi nhiều tiền hơn cho thuế, họ sẽ cắt giảm chi tiêu ở những nơi khác. Một trong những nơi đầu tiên họ cắt giảm là đầu tư vào các dự án blockchain 'thử nghiệm' hoặc các quỹ đầu tư mạo hiểm. Điều này có nghĩa là nguồn vốn dễ dàng cho các dự án crypto mới sẽ cạn kiệt. Chúng ta đang bước vào một giai đoạn mà chỉ những dự án có doanh thu thực sự (như các sàn giao dịch tập trung, các giao thức lending lớn) mới tồn tại được.
Năm 2022, khi Terra sụp đổ, tôi đã mất 2 ETH. Tôi đã học được một bài học đắt giá: không bao giờ tin vào một mô hình tăng trưởng dựa trên dòng vốn rẻ. Khi thanh khoản toàn cầu thắt chặt, mọi thứ sẽ đổ vỡ. Poland thuế số là một biểu hiện của sự thắt chặt đó. Nó không giết chết crypto, nhưng nó đang định hình lại 'bản đồ thanh khoản'. Dòng tiền đang chảy từ các 'nền tảng tập trung' (các ông lớn công nghệ) sang 'các kho bạc quốc gia' (chính phủ thông qua thuế). Câu hỏi đặt ra là: crypto có đủ sức hấp dẫn để hút một phần dòng tiền đó không?
Tôi tin là có. Nhưng không phải theo cách mà hầu hết mọi người nghĩ. Các chính phủ đang đánh thuế các tập đoàn công nghệ vì họ cần tiền. Họ sẽ sớm nhận ra rằng việc đánh thuế trực tiếp các giao dịch crypto cũng là một nguồn thu khổng lồ. Và đó là lúc 'cuộc chiến' thực sự bắt đầu. Đối với tôi, với tư cách là một nhà nghiên cứu thanh toán xuyên biên giới, Poland chỉ là điểm khởi đầu. Hãy nhìn vào dữ liệu on-chain: khối lượng giao dịch ổn định trên các sàn tập trung, sự gia tăng của các giải pháp Layer2. Thị trường không chết, nó đang tái cấu trúc để thích nghi với một trật tự vĩ mô mới, nơi các chính phủ không còn là người đứng ngoài cuộc chơi nữa.