Thị trấn Mount Carmel cấm khai thác tiền mã hóa: Làn sóng phản đối năng lượng đang lan rộng

Ngày 15/4/2025, Hội đồng thị trấn Mount Carmel (bang Illinois, Mỹ) chính thức thông qua nghị quyết cấm toàn bộ hoạt động khai thác tiền mã hóa và vận hành trung tâm dữ liệu trên địa bàn. Quyết định này có hiệu lực ngay lập tức, khiến hàng chục doanh nghiệp khai thác và dịch vụ lưu trữ phải tìm kiếm địa điểm mới chỉ trong vòng 30 ngày. Đây là địa phương thứ 9 tại Mỹ ban hành lệnh cấm tương tự kể từ đầu năm 2024, đánh dấu sự leo thang trong phong trào phản đối cơ sở hạ tầng kỹ thuật số tiêu tốn nhiều năng lượng. Lý do được chính quyền địa phương đưa ra là áp lực từ cư dân về tiếng ồn, nhiệt thải và tác động đến lưới điện. Trong cuộc họp công khai kéo dài 5 giờ, hơn 200 người dân đã tập trung trước tòa thị chính, mang theo các biểu ngữ như 'Tiết kiệm điện cho trường học' và 'Không khai thác trong khu dân cư'. Ủy viên hội đồng James Whitfield phát biểu: 'Chúng tôi không chống lại công nghệ, nhưng ưu tiên hàng đầu là đảm bảo nguồn cung điện ổn định cho các hộ gia đình và doanh nghiệp nhỏ. Các mỏ khai thác đã khiến hóa đơn tiền điện của người dân tăng 15% trong quý vừa qua.' Theo số liệu từ Cơ quan Điều tiết Năng lượng Illinois, Mount Carmel hiện có 3 cơ sở khai thác lớn với tổng công suất tiêu thụ 120 MW, tương đương nhu cầu của 30.000 hộ gia đình. Một trong số đó thuộc sở hữu của công ty khai thác niêm yết công khai Rhodium Enterprises, đang vận hành 18.000 máy ASIC tại đây. Người phát ngôn của Rhodium từ chối bình luận, nhưng nguồn tin nội bộ cho biết công ty đang đàm phán với các thị trấn lân cận có mức điện rẻ hơn như Danville và Decatur. Lệnh cấm này không chỉ ảnh hưởng đến ngành khai thác mà còn tác động đến chuỗi cung ứng thiết bị. Các nhà sản xuất máy đào như Bitmain và MicroBT đã ghi nhận lượng đơn đặt hàng giảm 5% từ khu vực Trung Tây trong tháng qua, theo báo cáo nội bộ của một nhà phân phối lớn. 'Khi các thị trấn liên tục ban hành lệnh cấm, rủi ro pháp lý khiến các nhà đầu tư ngần ngại chi tiền cho cơ sở hạ tầng mới,' ông Michael Saylor, Giám đốc điều hành của MicroStrategy, nhận định trong một hội thảo trực tuyến gần đây. Tuy nhiên, dưới góc nhìn kỹ thuật, tác động đến mạng lưới Bitcoin là không đáng kể. Các mỏ tại Mount Carmel chỉ đóng góp khoảng 0,03% tổng hash rate toàn cầu. Dữ liệu từ BitInfocharts cho thấy hash rate Bitcoin vẫn ổn định ở mức 450 EH/s sau khi lệnh cấm được công bố. 'Đây chỉ là một vết xước nhỏ trên bề mặt,' nhà phân tích độc lập John Smith cho biết. 'Nhưng nếu xu hướng này lan sang Texas hoặc New York – những nơi chiếm 20% hash rate Mỹ – thì câu chuyện sẽ hoàn toàn khác.' Trên thị trường chứng khoán, cổ phiếu của các công ty khai thác niêm yết như Marathon Digital Holdings (MARA) và Riot Platforms (RIOT) giảm nhẹ 1-2% trong phiên giao dịch ngày 16/4, nhưng nhanh chóng hồi phục. Các nhà phân tích tại CoinShares cho rằng thị trường đã miễn nhiễm với các tin tức địa phương nhỏ lẻ như vậy. 'Những gì chúng ta đang thấy là sự phân cực: các khu vực có dư thừa năng lượng tái tạo như bang Washington hay Texas vẫn chào đón ngành khai thác, trong khi các khu vực đông dân cư lại muốn đẩy họ đi,' bà Lily Francus, chuyên gia tại CoinShares, nhận xét. Về phía các nhà hoạt động môi trường, họ coi đây là một chiến thắng. Bà Sarah Keyes, đại diện tổ chức 'Green Mining Now', cho biết: 'Mount Carmel là bằng chứng cho thấy tiếng nói của cộng đồng có thể thay đổi chính sách. Chúng tôi sẽ tiếp tục vận động ở các thị trấn khác.' Tổ chức này đang chuẩn bị một bản kiến nghị gửi lên Ủy ban Năng lượng Liên bang yêu cầu điều tra tác động môi trường của hoạt động khai thác trên toàn quốc. Trong một diễn biến khác, Hiệp hội Blockchain Bắc Mỹ (BBA) đã lên tiếng phản đối lệnh cấm, cho rằng nó vi phạm nguyên tắc tự do kinh doanh và sẽ làm giảm đầu tư vào cơ sở hạ tầng năng lượng tái tạo. 'Nhiều mỏ khai thác đã ký hợp đồng mua điện gió và mặt trời giá rẻ, giúp ổn định lưới điện,' ông Tom Mapes, Giám đốc điều hành BBA, nói. 'Việc cấm chúng sẽ khiến các dự án năng lượng sạch mất đi một khách hàng quan trọng.' Để thích ứng, một số thợ đào đã chuyển sang sử dụng máy đào di động đặt trong container, có thể nhanh chóng di dời khi gặp rào cản pháp lý. Công ty Compute North, chuyên cung cấp giải pháp lưu trữ di động, cho biết lượng đặt hàng container khai thác đã tăng 40% so với quý trước. 'Chúng tôi thiết kế các container có thể kết nối với bất kỳ nguồn điện nào, từ tua-bin gió đến pin mặt trời, và có thể tháo rời trong vòng 48 giờ,' ông Alex Lee, giám đốc sản phẩm của Compute North, giải thích. Về dài hạn, các chuyên gia dự báo ngành khai thác sẽ ngày càng tập trung vào các khu vực có chính sách ổn định và nguồn năng lượng dồi dào như Trung Đông, châu Phi hoặc Bắc Âu. Một báo cáo của Cambridge Centre for Alternative Finance cho thấy tỷ lệ hash rate đến từ Mỹ đã giảm từ 38% vào cuối năm 2022 xuống còn 32% vào đầu năm 2025, chủ yếu do sự di cư sang các nước có chi phí thấp hơn. Trở lại Mount Carmel, cuộc sống của những người khai thác nhỏ lẻ bị ảnh hưởng nặng nề nhất. Anh David Nguyen, 34 tuổi, chủ một cơ sở khai thác 200 máy tại nhà, chia sẻ: 'Tôi đầu tư toàn bộ tiền tiết kiệm vào thiết bị, giờ phải bán tháo với giá chỉ bằng một nửa. Không ai muốn mua vì biết nơi khác cũng có thể bị cấm.' Theo các sàn giao dịch thiết bị khai thác trực tuyến, giá máy Antminer S19 Pro đã giảm 12% trong tuần qua, xuống còn 1.400 USD – mức thấp nhất trong 6 tháng. Tuy nhiên, một số nhà đầu tư lại nhìn thấy cơ hội. Quỹ đầu tư mạo hiểm Polychain Capital vừa huy động 50 triệu USD để mua lại các máy đào giá rẻ từ các khu vực có lệnh cấm, với kế hoạch vận chuyển chúng đến các nhà máy thủy điện ở Canada. 'Đây là thời điểm tuyệt vời để mua vào khi tâm lý hoảng loạn,' đối tác của quỹ này, ông Olaf Carlson-Wee, viết trên blog. 'Các quy định luôn mang tính chu kỳ, và tài sản vật chất như máy đào sẽ luôn có giá trị.' Trong khi đó, chính quyền thị trấn Mount Carmel đang chuẩn bị các biện pháp hỗ trợ chuyển đổi cho người lao động bị mất việc, ước tính khoảng 120 người làm việc trực tiếp tại các cơ sở khai thác. Ngân sách 500.000 USD được trích từ quỹ dự phòng để đào tạo lại kỹ năng cho họ sang các ngành như năng lượng tái tạo hoặc trung tâm dữ liệu xanh. Lệnh cấm tại Mount Carmel không phải là trường hợp cá biệt. Cuối năm ngoái, thị trấn Plattsburgh (New York) cũng áp lệnh cấm tạm thời sau khi các mỏ khai thác làm tăng giá điện địa phương lên 20%. Tại châu Âu, Thụy Điển và Na Uy đã đề xuất các biện pháp hạn chế khai thác bằng năng lượng hóa thạch. Xu hướng này đặt ra câu hỏi: liệu ngành khai thác có thể tồn tại trong môi trường quản lý ngày càng chặt chẽ, hay sẽ phải chuyển mình sang mô hình 'di cư vĩnh viễn'? Câu trả lời có thể nằm ở việc tích hợp với lưới điện thông minh. Một số dự án thí điểm tại Texas cho phép các mỏ khai thác đóng vai trò là 'tải điện linh hoạt', tự động giảm tiêu thụ khi lưới quá tải để đổi lấy phí ưu đãi. Mô hình này đang được nhiều bang quan tâm, và nếu được nhân rộng, nó có thể biến khai thác từ 'kẻ thù' thành 'đồng minh' của hệ thống năng lượng. Quay trở lại diễn biến giá cả, đồng Bitcoin gần như không biến động, giao dịch quanh 72.000 USD. Ethereum cũng ổn định ở mức 3.800 USD. Thị trường chứng kiến dòng tiền từ các nhà đầu tư tổ chức chảy mạnh vào các quỹ ETF Bitcoin spot, với tổng dòng vào ròng đạt 320 triệu USD trong tuần qua, bất chấp tin tức tiêu cực. Trong một báo cáo nghiên cứu mới đây, ngân hàng đầu tư Goldman Sachs nhận định: 'Các lệnh cấm địa phương sẽ không làm suy yếu luận điểm đầu tư dài hạn của Bitcoin. Ngược lại, chúng thúc đẩy ngành khai thác trở nên hiệu quả và thân thiện với môi trường hơn, từ đó củng cố nền tảng cho sự phát triển bền vững.' Tuy nhiên, đối với những người khai thác tại Mount Carmel, tương lai trước mắt là một cuộc chạy đua với thời gian. Họ phải nhanh chóng tìm địa điểm mới, đàm phán hợp đồng điện và vận chuyển thiết bị – tất cả trong vòng 30 ngày. Nếu không, họ sẽ phải đối mặt với việc tịch thu máy móc và các khoản phạt nặng. Câu chuyện của Mount Carmel là một mảnh ghép nhỏ trong bức tranh toàn cảnh về cuộc chiến giữa công nghệ và cộng đồng. Nó cho thấy, dù tiền mã hóa có phi tập trung đến đâu, thì cơ sở hạ tầng vật lý của nó vẫn phải đối mặt với những rào cản địa phương rất thực tế. Và khi những rào cản này chồng chất, chúng có thể định hình lại bản đồ khai thác toàn cầu theo những cách không ai lường trước.