Tuần trước, NVIDIA và Bristol-Myers Squibb (BMS) công bố hợp tác xây dựng siêu máy tính AI cho phát triển thuốc, tuyên bố giảm 55% chi phí tính toán. Trong khi giới chuyên môn chỉ tập trung vào ngành dược, tôi thấy đây là một mảnh ghép quan trọng trong bức tranh lớn hơn: cuộc đua chiếm hữu sức mạnh tính toán giữa các tổ chức tập trung và mạng lưới phi tập trung. Khi bạn nối ba điểm này lại – nhu cầu GPU khổng lồ của Big Pharma, sự mở rộng của các dự án DePIN như Render Network và io.net, và sự lạc quan thái quá của thị trường tăng hiện tại – bạn sẽ thấy một góc khuất mà chưa ai đề cập: liệu các ông lớn như BMS có vô tình tạo ra động lực cho sự phát triển của điện toán phi tập trung hay không?
Context: Tại sao lại là bây giờ? Thị trường crypto đang trong giai đoạn tăng mạnh, nhưng sự phấn khích đang che giấu một thực tế kỹ thuật: nhu cầu về GPU chưa bao giờ cao như hiện tại. Các dự án DePIN (Decentralized Physical Infrastructure Networks) – nơi người dùng cho thuê GPU để kiếm token – đã chứng kiến TVL tăng vọt 400% trong quý I/2025, theo dữ liệu của DeFiLlama. Tuy nhiên, phần lớn nguồn cung đến từ các miner GPU lẻ, không phải từ các tổ chức. BMS với siêu máy tính mới sẽ sở hữu hàng nghìn GPU H100/B200, đặt ra câu hỏi: nếu các công ty dược phẩm bắt đầu xây dựng hạ tầng riêng, liệu họ có tạo ra cuộc khủng hoảng dư thừa công suất? Hay ngược lại, họ sẽ trở thành những người mua GPU lớn nhất, đẩy giá card đồ họa lên cao và gián tiếp có lợi cho các mạng lưới DePIN vốn phụ thuộc vào nguồn cung phần cứng giá rẻ? Lịch sử commit kể một câu chuyện khác: vào năm 2021, đợt khan hiếm GPU vì đào Ethereum đã làm cho chi phí thuê máy trên các nền tảng như Golem tăng gấp 3 lần. Bài toán lần này có sự khác biệt – Big Pharma không cạnh tranh trực tiếp với crypto về hash rate, nhưng họ cạnh tranh về cùng một nguồn tài nguyên vật lý: chip NVIDIA.
Core: Phân tích kỹ thuật và tác động tức thì Hãy nhìn vào con số 55% giảm chi phí. Bộ công cụ sovereign individual mà NVIDIA cung cấp bao gồm không chỉ phần cứng mà còn là phần mềm tối ưu hóa như BioNeMo và Clara Discovery. Điều này có nghĩa là BMS không chỉ mua GPU, họ mua một hệ sinh thái khép kín. Trong thế giới crypto, điều tương tự đã xảy ra với các dự án như Render Network khi họ phát triển OctaneRender tích hợp sẵn – người dùng không thể dễ dàng chuyển đổi sang mạng khác. Tuy nhiên, điểm mấu chốt là: chi phí giảm 55% có thể chỉ đúng trong kịch bản sử dụng tối đa (utilization >90%). Còn với các workload không liên tục (như chạy mô phỏng phân tử ngắt quãng), việc thuê GPU từ các mạng DePIN lại rẻ hơn vì chúng có cơ chế pricing linh hoạt dựa trên cung cầu thị trường. Theo ước tính của tôi từ việc theo dõi giá thuê trên Akash Network suốt 6 tháng qua, chi phí cho một giờ H100 trên Akash thấp hơn 40% so với giá cloud truyền thống, ngay cả khi tính thêm phí token. Sự thật bất tiện về giao thức này là: nếu BMS chỉ sử dụng 60% công suất siêu máy tính, họ đã có thể tiết kiệm thêm 20% nữa bằng cách bán phần dư thừa lên thị trường DePIN. Nhưng liệu họ có dám làm điều đó không? Các giá trị khiến điều này đáng xây dựng nằm ở tính phi tập trung – dữ liệu dược phẩm là cực kỳ nhạy cảm, và việc chạy trên một mạng lưới không rõ ràng về bảo mật là rủi ro không chấp nhận được. Chính vì vậy, xu hướng tự xây dựng hạ tầng riêng của Big Pharma là hợp lý, nhưng nó tạo ra một khoảng trống cho các dự án DePIN tập trung vào khách hàng doanh nghiệp với các giải pháp bảo mật như TEE (Trusted Execution Environment) hoặc zk-proofs.
Contrarian: Góc nhìn phản trực giác – Big Pharma thực chất đang giúp DePIN trưởng thành Ai cũng nghĩ rằng việc BMS tự xây siêu máy tính là một cú đấm vào DePIN – nếu các công ty lớn tự làm, họ sẽ không cần mạng lưới phi tập trung. Nhưng tôi cho rằng điều ngược lại mới đúng. Bằng cách tạo ra một nguồn cầu khổng lồ trong lĩnh vực mà họ kiểm soát, họ đang đào tạo thị trường và nâng cao nhận thức về tính toán chuyên dụng. Các dự án DePIN, như io.net, đã bắt đầu nhắm vào phân khúc "compute tail" – những tác vụ không quan trọng nhưng tốn kém khi chạy trên cụm tập trung. Ví dụ: chạy mô phỏng sàng lọc ảo hàng loạt trong đêm – nếu BMS có sẵn 500 GPU nhàn rỗi vào ban đêm, họ hoàn toàn có thể cho thuê qua một mạng lưới trung gian như Filecoin (với phần lưu trữ) kết hợp với Render (với phần render). Chưa xác nhận nhưng các báo cáo đáng tin cho thấy Dfinity và Internet Computer đang thử nghiệm hợp đồng thông minh cho phép các tổ chức bán quyền sử dụng CPU dư thừa một cách bảo mật. Nếu điều này thành công, BMS sẽ trở thành một trong những nhà cung cấp compute lớn nhất trên thị trường phi tập trung, giống như cách các mining pool đã trở thành nhà cung cấp hash rate cho Ethereum Classic. Sự mỉa mai là: càng nhiều công ty xây dựng hạ tầng riêng, họ càng tạo ra áp lực giảm giá phần cứng về lâu dài, và càng có nhiều động lực để kiếm thêm doanh thu từ phần dư thừa. Đây là lý do tại sao tôi cho rằng quỹ đạo phát triển của DePIN sẽ được thúc đẩy bởi chính các tập đoàn, chứ không phải bởi các nhà đầu tư lẻ.
Takeaway: Theo dõi điều gì tiếp theo? Chúng ta cần quan sát xem BMS có công bố kế hoạch tận dụng công suất dư thừa hay không – nếu họ tham gia vào một thí điểm với Render Network hoặc Akash trong vòng 12 tháng tới, đó sẽ là tín hiệu xác nhận luận điểm của tôi. Mặt khác, nếu họ im lặng và tiếp tục xây thêm các cụm riêng lẻ, thì thị trường crypto cần chuẩn bị cho một cuộc cạnh tranh khốc liệt về nguồn cung GPU, đẩy giá thuê trên DePIN lên cao tạm thời. Câu hỏi cho bạn là: Liệu tính phi tập trọn có thực sự được các tổ chức chấp nhận, hay chỉ là một khái niệm đẹp đẽ trên slide deck?