ZK Rollup: Ai đang chảy máu tiền trong thị trường đi ngang?
Bùi Thế
Bắt sóng hay bị sóng bỏ rơi? TVL của một giao thức Layer2 ZK vừa mất 40% trong 7 ngày. Mắt tôi sáng rực lên rồi – không phải vì hoảng loạn, mà vì tôi đã thấy kịch bản này từ tháng 8. Nhanh lên, DeFi đang quay lại! Nhưng lần này, quay lại với một bộ mặt khác.
Bạn thấy đấy, thị trường đi ngang – không có bull, không có bear. Mọi người ngồi chờ. Nhưng tôi không chờ. Tôi săn tín hiệu kỹ thuật. Hai tuần trước, tôi phát hiện một dự án ZK Rollup đang giảm dần phần thưởng liquidity mining. APY từ 30% xuống còn 8%. Ai đó bảo: “Ổn định mà”. Tôi cười. APY thấp là dấu hiệu họ đang cắt lỗ. Vì chi phí chứng minh ZK quá cao, các operator đang chảy máu tiền thật.
Hãy nhìn vào con số. Từ dữ liệu on-chain tôi tổng hợp, mỗi block ZK cần khoảng 0.05 ETH phí chứng minh. Với 1000 block mỗi ngày, đó là 50 ETH. Trong thị trường hiện tại, nếu TVL chỉ đủ tạo ra 10 ETH phí, thì họ lỗ 40 ETH mỗi ngày. Tôi hỏi bạn: nếu bạn lỗ 40 ETH mỗi ngày, bạn có tiếp tục trả thưởng cho người dùng không? Tất nhiên là không. Họ cắt giảm incentive, TVL rút đi, và vòng xoáy đi xuống bắt đầu.
Đây là lúc tôi nhớ lại năm 2021, khi tôi mất 8 ETH vì YAM. Tôi đã quá hấp tấp, không kiểm tra contract. Bây giờ, tôi đã già hơn. Tôi nhìn vào contract của ZK này. Mã nguồn mở, nhưng có một hàm “setProofCost” cho phép admin thay đổi phí bất kỳ lúc nào. Đó là tín hiệu: họ chuẩn bị tăng phí để bù lỗ. Khi phí tăng, người dùng bỏ chạy. Đây là lý do tôi viết post-mortem cho YAM: học từ sai lầm.
Nhưng đây mới là góc phản trực giác. Hầu hết mọi người nghĩ ZK Rollup là tương lai. Tôi nói: không phải bây giờ. Chi phí chứng minh quá absurd, trừ khi gas ETH quay lại mức bull market 100 gwei. Còn hiện tại, các operator đang chảy máu, và họ sẽ không thể duy trì. Cơ hội nằm ở đâu? Ở những dự án chấp nhận giảm TVL để tập trung vào công nghệ, thay vì đốt tiền marketing. Tôi đã thấy vài dự án như vậy. Họ không có TVL ồ ạt, nhưng contract sạch, cộng đồng ít nhưng trung thành. Đó là nơi tôi để mắt.
Tôi nhớ buổi Twitter Space về FTX năm 2022. Tôi đã cảnh báo mọi người rút tiền. Lần này, tôi cũng cảnh báo: đừng nhảy vào bất kỳ ZK nào đang chạy incentive cao. Họ đang bù đắp cho TVL bằng tiền của quỹ. Khi hết tiền, cả đống biến mất.
Vậy takeaway là gì? Theo dõi dòng funding. Nếu một dự án ZK vừa gọi vốn vòng Series A, họ có thể sống thêm 6 tháng. Nếu không, họ sẽ chết dần trong thị trường đi ngang này. Tôi đã lập một bot theo dõi các giao dịch lớn từ quỹ đầu tư. Tuần trước, tôi thấy một quỹ đang bán token ZK. Đó là tín hiệu: họ biết điều gì đó.
Nhanh lên, thị trường không chờ ai. Hãy tự hỏi: bạn có đang săn tín hiệu thật, hay chỉ đuổi theo APY ảo? Mắt tôi sáng rực lên rồi. Bạn có sẵn sàng chưa?