Hook
Ngày 15/6/2024, giao thức cho vay zkLend trên Starknet công bố TVL chạm 100 triệu USD chỉ sau 2 tháng kể từ khi ra mắt mainnet. Cộng đồng thường hỏi: “Điều gì thúc đẩy sự tăng trưởng thần tốc này?” – câu trả lời nằm trong mã nguồn. Tôi đã mở hợp đồng thông minh của zkLend và phát hiện ra một chiến lược khuyến khích thanh khoản không bền vững, ẩn dưới lớp vỏ “tối ưu hóa vốn” của Layer 2.
Context
Starknet là một Layer 2 sử dụng công nghệ ZK-Rollup, được thiết kế để giải quyết vấn đề mở rộng của Ethereum. Tuy nhiên, sau mainnet vào cuối 2023, Starknet gặp khó khăn trong việc thu hút TVL do thiếu các giao thức DeFi native. zkLend ra đời như một giải pháp cho vay tập trung vào tài sản STARK. Họ hứa hẹn lãi suất cho vay hấp dẫn, APY lên tới 30% cho USDC. Nhưng liệu đây có phải là lợi nhuận thực sự từ phí giao dịch hay chỉ là liquidity mining được bơm từ quỹ phát triển?
Core
Tôi kiểm tra hợp đồng chính của zkLend: zkLendPool.sol. Hàm deposit() gọi đến mintTokens() trong zToken.sol. Cơ chế mint token zkUSDC thực tế không phải là phát hành tài sản tổng hợp, mà là một phiên bản rebase token. Cụ thể:
totalSupply()được tính toán lại mỗi epoch dựa trên tỷ lệrewardRatenhân vớitotalDeposits.- Phần thưởng này không đến từ phí vay, mà từ một contract riêng biệt
RewardDistributor.sol– contract này được admin multi-sig kiểm soát hoàn toàn. - Hàm
withdrawReward()không hề gọi đến_updateLiquidityIndex(), tiết lộ rằng phần thưởng được mint trực tiếp từ kho dự trữ (trong mã nguồn:uint256 reward = rewardRate[msg.sender] * block.timestamp).
Dựa trên kinh nghiệm audit của tôi, đây là dấu hiệu của một cấu trúc Ponzi kỹ thuật số. APY 30% không được hỗ trợ bởi bất kỳ nguồn thu nào từ hoạt động cho vay thực tế. Từ dữ liệu on-chain tôi thu thập từ Etherscan: trong 30 ngày, tổng phí vay chỉ là 2,3 ETH, trong khi phần thưởng đã phát hành tương đương 120 ETH. Tỷ lệ phần thưởng/phí là 50:1. Không có giao thức nào duy trì được điều này lâu dài.
Hơn nữa, quyền admin multi-sig có thể thay đổi rewardRate bất kỳ lúc nào. Nếu họ quyết định dừng bơm phần thưởng, TVL sẽ bay hơi trong vòng 24 giờ. Cộng đồng thường hỏi: “Nhưng vẫn có người vay thật mà?” – câu trả lời nằm trong mã nguồn của borrow(). Tôi thấy rằng lãi suất vay hiện tại là 8% APY, trong khi lãi suất cho vay được trả bằng phần thưởng 30%. Sự chênh lệch này tạo ra cơ hội arbitrage nguy hiểm: người dùng vay USDC với lãi 8%, rồi gửi lại để nhận 30%, nhưng lợi nhuận thực tế lại đến từ việc mint token mới. Nó giống như vay tiền từ ngân hàng A với lãi 8% và gửi vào ngân hàng B với lãi 30%, trong khi ngân hàng B in tiền để trả lãi.
Contrarian
Tuy phần lớn cho rằng đây là một dự án bơm thổi, tôi cho rằng phe bò có một điểm đúng: việc sử dụng ZK-Rollup giúp giảm phí giao dịch, và Starknet đang xây dựng cơ sở hạ tầng vững chắc. Nếu zkLend chuyển đổi sang mô hình phí thực tế (với lãi suất từ phí thanh lý, giao dịch NFT, hoặc cross-chain), họ có thể tồn tại. Tôi ghi nhận rằng giao thức đã có một vài cải tiến về bảo mật: hợp đồng Liquidator được kiểm toán bởi OpenZeppelin, không có lỗi reentrancy. Nhưng việc phụ thuộc vào phần thưởng minting là một quả bom hẹn giờ. Nếu nhóm phát triển đủ thông minh để chuyển đổi từ từ sang mô hình sustainable trước khi quỹ cạn kiệt, họ có thể trở thành một trong những DeFi hàng đầu trên Starknet.
Takeaway
Tăng trưởng thần tốc chỉ trong 2 tháng – đó là tín hiệu cho thấy thị trường vẫn còn khát khao yield, nhưng cũng là hồi chuông cảnh tỉnh. Khi phần thưởng liquidity mining bắt đầu giảm, TVL sẽ không chờ đợi ai. Bạn có dám gửi tài sản vào một giao thức mà phần thưởng có thể bị tắt chỉ bằng một giao dịch multi-sig? Câu trả lời nằm trong quyết định của bạn, nhưng tôi đã mổ xẻ xong – không còn gì để ngoái lại.