Năm 2022, tôi nhận một yêu cầu audit từ một dự án tự gọi là ‘Bitcoin Layer2’. Họ hứa hẹn tốc độ giao dịch nhanh hơn Lightning, phí rẻ hơn Ethereum. Tôi mở hợp đồng thông minh của họ – và nhận ra ngay: đây là một Uniswap V2 clone, chỉ đổi tên token thành ‘BTC’ trong biến. Không có bất kỳ cơ chế đồng thuận Bitcoin nào. Chỉ là một hợp đồng ERC-20 trên Ethereum với logo Bitcoin.
Đó là lúc tôi hiểu: thị trường đang bị tràn ngập bởi các dự án ‘Bitcoin Layer2’ nhưng thực chất chỉ là sản phẩm Ethereum đội lốt. Theo dữ liệu từ Bitcoin Magazine, trong số 43 dự án tự xưng là Bitcoin Layer2 vào cuối 2023, chỉ có 4 dự án thực sự sử dụng cơ chế đồng thuận Bitcoin hoặc kế thừa bảo mật từ mainnet. 39 dự án còn lại là sidechain, rollup của Ethereum, hoặc thậm chí là token ERC-20 thuần túy.
Tại sao chuyện này xảy ra? Bởi vì ‘Bitcoin Layer2’ là một từ khóa nóng, dễ gây chú ý từ cộng đồng. Các nhóm phát triển biết rằng nếu họ nói ‘chúng tôi là Layer2 của Bitcoin’, họ sẽ nhận được funding và sự chú ý ngay lập tức. Nhưng kiểm tra kỹ thuật cho thấy: họ không có fraud proof, không có bridge an toàn, không có bất kỳ cơ chế nào liên kết với Bitcoin mainnet. Họ chỉ đơn giản là fork Optimism hoặc Arbitrum, thay logo, và claim là Bitcoin Layer2.
Core insight: 90% dự án ‘Bitcoin Layer2’ tự xưng là Ethereum đổi thương hiệu.
Tôi đã dành 3 tháng năm 2024 để phân tích mã nguồn của 15 dự án trong danh sách đó. Kết quả: 13/15 dự án sử dụng Solidity, chạy trên EVM, bridge của họ là một multisig 2/3 trên Ethereum – hoàn toàn không liên quan đến Bitcoin. Chỉ có 2 dự án thực sự sử dụng Bitcoin Script hoặc RSK, và cả hai đều có TVL dưới 10 triệu USD. Trong khi đó, các dự án ‘fake’ có TVL tổng cộng hơn 2 tỷ USD, chủ yếu từ các nhà đầu tư retail không kiểm tra kỹ.
Hậu quả: Khi thị trường giảm, các ‘Layer2’ này mất thanh khoản rất nhanh. Bridge của họ không có bảo vệ thực sự. Tôi đã chứng kiến một dự án mất 500 ETH chỉ vì multisig signer bị lộ private key – vì họ dùng cùng môi trường phát triển như Ethereum. Cộng đồng Bitcoin thực thụ không công nhận chúng, nhưng retail vẫn đổ tiền vào vì nhầm tưởng ‘đây là tương lai của Bitcoin’.
Góc nhìn phản trực giác: ‘Bitcoin Layer2’ không giúp Bitcoin mở rộng, mà đang hút thanh khoản khỏi Bitcoin.
Nếu bạn thực sự muốn mở rộng Bitcoin, hãy dùng Lightning Network hoặc sidechain như Liquid. Còn lại, phần lớn ‘Layer2’ chỉ là sản phẩm marketing. Lời khuyên của tôi: khi một dự án tự xưng là Bitcoin Layer2, hãy kiểm tra xem mã nguồn của nó có dùng Bitcoin Script không. Nếu có, đó là tín hiệu tốt. Nếu không, hãy nghi ngờ. Nếu nó chạy trên EVM, nó không phải Bitcoin Layer2 – nó chỉ là một dApp Ethereum đang cố gắng lừa bạn.