Đèn đã bật ở Washington, nhưng ai sẽ thấy? CLARITY Act và bài học về sự kiên nhẫn chiến lược

Có một loại gas fee mà Washington đang phải trả cho sự do dự của mình: đó là thời gian. CLARITY Act, đạo luật được kỳ vọng sẽ đưa tài sản số thoát khỏi vùng xám giữa CFTC và SEC, đã nằm im tại Thượng viện 80 ngày. Không phải vì nó gây tranh cãi. Nó đã vượt qua Hạ viện với 294 phiếu thuận, chỉ 134 phiếu chống. Ủy ban Ngân hàng Thượng viện cũng đã bật đèn xanh với tỷ lệ 15-9. Nhưng rồi mọi thứ dừng lại. Kỳ họp sắp kết thúc, lịch trình chỉ còn vỏn vẹn vài ngày trước khi Thượng viện bước vào kỳ nghỉ. Và Chris Giancarlo, người từng được gọi là “Cha đẻ của Bitcoin” trong giới tài chính Phố Wall, lại là người đầu tiên nói ra điều mà ít ai dám thừa nhận: đừng coi đạo luật này là tất cả. Giancarlo không nói vậy vì ông ấy bi quan. Ông nói vậy vì ông nhìn thấy một sự thật mà nhiều người đang cố tránh. Trong một bài phát biểu gần đây, ông nói rõ rằng ngành công nghiệp này đã tồn tại trước CLARITY và sẽ tiếp tục tồn tại sau nó. Ông ví von rằng Internet không cần một đạo luật nào để trở thành mạng lưới toàn cầu. Nó chỉ cần những người xây dựng kiên trì. Nhưng làm sao có thể kiên trì khi mà mỗi tuần lại có một vụ kiện mới từ SEC? Làm sao có thể xây dựng khi mà CFTC, cơ quan được kỳ vọng sẽ quản lý thị trường giao dịch kỳ lạ, chỉ có đúng một ủy viên được Thượng viện xác nhận? Michael Selig đang ngồi một mình trong một cơ quan quản lý vốn cần ít nhất ba người để vận hành thông suốt. Đó là một sự trớ trêu mang tính hệ thống. Để hiểu vì sao CLARITY lại quan trọng đến vậy, hãy nhìn lại mười năm qua. SEC coi nhiều token là chứng khoán. CFTC coi Bitcoin và Ether là hàng hóa. Nhưng hầu hết các token khác thì không rõ ràng. Mỗi dự án phải tự dò đường trong một mê cung pháp lý mà ở đó, cùng một tài sản có thể bị hai cơ quan quản lý khác nhau kéo về hai hướng. CLARITY Act, tên đầy đủ là “Đạo luật rõ ràng về quy định tài sản kỹ thuật số”, được thiết kế để chấm dứt sự hỗn loạn này. Nó trao cho CFTC quyền quản lý các tài sản kỹ thuật số như Bitcoin và Ether như hàng hóa, đồng thời giới hạn quyền lực của SEC đối với các token nền tảng. Cùng với đó, GENIUS Act, đạo luật về stablecoin, đã được ký thành luật trước đó, áp dụng Đạo luật Bảo mật Ngân hàng (BSA) cho các nhà phát hành stablecoin. Nói cách khác, Washington đang cố gắng xây dựng một khuôn khổ song song: một cho stablecoin, một cho tiền điện tử nói chung. Nhưng có một chi tiết mà ít ai để ý. Trong CLARITY Act, có một điều khoản yêu cầu các nền tảng giao dịch phải tuân thủ các yêu cầu giám sát và báo cáo giao dịch. Nghe có vẻ hợp lý. Chống rửa tiền, chống tài trợ khủng bố. Nhưng Giancarlo, người có hơn hai thập kỷ làm việc trong lĩnh vực phái sinh, đã chỉ ra một vấn đề: các yêu cầu này có thể vi phạm Tu chính án thứ tư của Hiến pháp Mỹ, vốn bảo vệ người dân khỏi sự khám xét và thu giữ vô lý. Đó không phải là một chi tiết kỹ thuật khô khan. Đó là một quả bom pháp lý có thể khiến đạo luật bị đình trệ ngay cả khi nó được thông qua. Một đạo luật được thiết kế để mang lại sự chắc chắn có thể tự tạo ra một vụ kiện Hiến pháp kéo dài nhiều năm. Khi đó, sự chắc chắn lại biến thành sự bất định mới. Vậy nên, câu hỏi không chỉ là liệu CLARITY có được thông qua trong tuần cuối cùng hay không. Câu hỏi sâu hơn là: tại sao một thị trường trị giá hàng nghìn tỷ đô la lại phụ thuộc vào lịch trình nghỉ lễ của một nhóm chính trị gia? Đây chính là lúc tôi nhớ đến nguyên lý mà tôi đã học được trong nhiều năm điều phối các giao thức phi tập trung: không bao giờ đặt toàn bộ rủi ro vào một điểm duy nhất. Một giao thức tốt phải chịu được sự sập của một validator. Một hệ sinh thái trưởng thành phải chịu được sự trì hoãn của một đạo luật. Nhìn vào dữ liệu kỹ thuật, tôi thấy một sự tương phản thú vị. Trong khi Quốc hội Mỹ đang loay hoay với các điều khoản giám sát, thì LabCFTC, một văn phòng được Giancarlo thành lập từ năm 2017, đã âm thầm hoạt động như một đơn vị nghiên cứu công nghệ tài chính. CLARITY Act có một điều khoản, Mục 503, sẽ chính thức hóa LabCFTC thành một thực thể pháp lý thường trực. Nếu điều khoản này được giữ lại, nó sẽ trở thành một trong những ví dụ hiếm hoi về việc một cơ quan quản lý tài chính có một bộ phận nghiên cứu nội bộ về blockchain. Không phải để cấp phép. Không phải để thực thi. Chỉ để hiểu. Và trong một thế giới mà sự hiểu biết của cơ quan quản lý thường đi sau sự phát triển của công nghệ khoảng 5 năm, một bộ phận như vậy là một tài sản vô giá. Nhưng hãy nói về những con số thực tế. Khả năng CLARITY được thông qua trong kỳ họp này là rất thấp. Toán học rất đơn giản: Thượng viện sẽ quay lại làm việc sau kỳ nghỉ, nhưng chỉ còn chưa đầy một tuần trước khi kết thúc phiên. Một đạo luật có tác động sâu rộng như vậy sẽ cần ít nhất vài ngày để tranh luận, chưa kể đến các thủ tục giới hạn tranh luận (cloture) cần 60 phiếu tại Thượng viện. Với tỷ lệ hiện tại, đảng Cộng hòa chỉ có 53 ghế. Họ cần ít nhất 7 phiếu từ đảng Dân chủ. Trong một môi trường chính trị đang cực kỳ phân cực, điều đó gần như là không thể nếu không có một thỏa thuận lớn hơn về ngân sách hoặc các vấn đề nóng khác. Tôi đã từng chứng kiến nhiều dự án crypto bị trì hoãn vì những lý do nhỏ nhặt hơn nhiều, và tôi biết rằng trong lập pháp, thời gian là một loại tài nguyên khan hiếm nhất. Thế nhưng, trớ trêu thay, chính sự thất bại có thể xảy ra này lại đang tạo ra một cơ hội mà ít người nhìn thấy. Khi một đạo luật được kỳ vọng sẽ mang lại sự chắc chắn không được thông qua, các nhà đầu tư tổ chức sẽ rút lui. Các sàn giao dịch tập trung có trụ sở tại Mỹ sẽ phải đối mặt với chi phí tuân thủ ngày càng tăng mà không có một khuôn khổ rõ ràng. Nhưng đồng thời, các giao thức phi tập trung, những thứ không có trụ sở chính, không có nhân viên tại Mỹ, và không cần xin phép để hoạt động, sẽ trở nên hấp dẫn hơn. Không phải vì chúng né tránh pháp luật. Mà vì chúng được xây dựng trên một nguyên tắc khác: thay vì tin vào sự cho phép của chính phủ, chúng tin vào sự đồng thuận của mã nguồn. Tôi nhớ đến mùa hè DeFi 2020, khi mọi người đổ xô vào các pool thanh khoản mà không cần bất kỳ sự chấp thuận nào. Lúc đó, nhiều người gọi đó là sự điên rồ. Nhưng chính sự điên rồ đó đã tạo ra một hệ thống tài chính song song, nơi mà bất kỳ ai cũng có thể hoán đổi tài sản mà không cần hỏi ý kiến một ngân hàng trung ương. Tôi đã dành ba tháng để viết hướng dẫn về AMM cho cộng đồng nữ giới tại Istanbul, và tôi nhận ra rằng sự nhạy cảm của cộng đồng đối với sự công bằng có thể dự đoán được tâm lý FOMO tốt hơn bất kỳ chỉ báo kỹ thuật nào. Bản ngã là gas fee đắt nhất. Khi một người nghĩ rằng họ có thể đoán được đỉnh của thị trường, họ sẽ sẵn sàng trả bất kỳ khoản phí nào để khẳng định mình đúng. Tương tự, khi một chính trị gia nghĩ rằng họ có thể kiểm soát được tương lai của tiền kỹ thuật số bằng một đạo luật, họ sẵn sàng trả giá bằng sự trì hoãn và bất định. Nói về câu chuyện cá nhân, tôi đã học được một bài học tương tự vào năm 2021. Tôi đầu tư 1,5 ETH vào Art Blocks, một dự án nghệ thuật tạo ra một cách phi tập trung. Khi thị trường NFT sụp đổ, tôi mất gần như toàn bộ số tiền đó. Nhưng thay vì coi đó là một thất bại, tôi đã viết một bài phân tích về việc NFT là một mảnh ghép của bản ngã hay một tài sản thực sự. Bài viết đó thu hút hơn 10.000 lượt đọc. Điều tôi nhận ra là: sự rõ ràng về mặt pháp lý không bao giờ đến trước sự rõ ràng về mặt giá trị. Nếu bạn không chắc chắn rằng bạn đang xây dựng thứ gì đó có ý nghĩa, một đạo luật sẽ không cứu được bạn. Ngược lại, nếu bạn đang xây dựng một giao thức thực sự mang lại giá trị, sự thiếu vắng một khuôn khổ pháp lý chỉ là một sự bất tiện, không phải là một mối đe dọa hiện sinh. Giancarlo đã sử dụng một thuật ngữ rất hay: sự khác biệt giữa “người xây dựng” và “người đứng nhìn”. Trong một thị trường giá xuống, sự khác biệt này trở nên rõ ràng hơn bao giờ hết. Những người xây dựng tiếp tục viết mã, tiếp tục thử nghiệm, tiếp tục triển khai các hợp đồng thông minh trên Layer 2, bất kể điều gì xảy ra ở Washington. Những người đứng nhìn thì dành toàn bộ thời gian để lo lắng về việc CLARITY có được thông qua hay không. Họ hỏi tôi: “Liệu tôi có nên bán Bitcoin trước khi đạo luật thất bại không?”. Tôi thường trả lời bằng một câu hỏi khác: “Nếu đạo luật được thông qua vào ngày mai, bạn có chắc chắn rằng bạn sẽ giữ tài sản của mình trong 5 năm tới không?”. Sự im lặng sau đó thường nói lên tất cả. Có một sự thật mà nhiều người trong giới truyền thông không nói ra: ngay cả khi CLARITY thất bại, các vụ kiện của SEC vẫn sẽ tiếp tục. Nhưng những vụ kiện đó sẽ trở nên khó khăn hơn, vì tòa án đã bắt đầu thể hiện sự hoài nghi đối với lập luận rằng hầu hết các token đều là chứng khoán. Năm 2023, phán quyết trong vụ Ripple đã tạo ra một tiền lệ rằng việc bán token trên sàn thứ cấp không cấu thành hợp đồng đầu tư. Năm 2024, một tòa án khác đã bác bỏ một phần vụ kiện của SEC đối với một sàn giao dịch lớn. Điều này cho thấy rằng hệ thống tư pháp, chứ không phải Quốc hội, đang dần trở thành nơi giải quyết các tranh chấp về phân loại tài sản. Giancarlo hiểu điều này. Ông từng nói rằng các nhà lập pháp có thể viết luật, nhưng chính các lập trình viên mới là người viết nên tương lai. Vậy, điều gì sẽ xảy ra nếu CLARITY chính thức thất bại? Tôi sẽ không ngạc nhiên nếu thấy một sự sụt giảm ngắn hạn trên thị trường. Nhưng tôi sẽ ngạc nhiên nếu sự sụt giảm đó kéo dài hơn một tháng. Vì lịch sử đã chứng minh rằng thị trường crypto không bao giờ chờ đợi sự cho phép. Ethereum đã trải qua rất nhiều lần bị từ chối một quỹ ETF giao ngay trong nhiều năm, nhưng giá trị của nó vẫn tăng trưởng nhờ vào sự phát triển của hệ sinh thái DeFi. Bitcoin đã bị coi là một loại thuốc phiện kỹ thuật số trong nhiều năm, nhưng giờ đây, ngay cả các quỹ hưu trí cũng bắt đầu phân bổ một phần nhỏ vào nó. Sự trì hoãn của Quốc hội không thể ngăn cản một công nghệ đang giải quyết các vấn đề thực sự: chi phí chuyển tiền quốc tế, kiểm soát danh tính, minh bạch chuỗi cung ứng. Tôi muốn dừng lại ở một điểm kỹ thuật mà tôi cho là quan trọng nhất. Sau bản nâng cấp Dencun của Ethereum, chi phí giao dịch trên các rollup đã giảm đáng kể. Nhưng đây là một sự thật mà ít ai nói ra: dữ liệu blob sẽ bão hòa trong vòng hai năm nữa. Khi điều đó xảy ra, phí gas trên mọi rollup sẽ tăng gấp đôi. Các dự án Layer 2 đang chạy đua để tối ưu hóa, nhưng họ không thể chạy đua với một đạo luật. Họ phải tự tìm ra các giải pháp kỹ thuật, như nén dữ liệu, sử dụng proof systems hiệu quả hơn, hoặc chuyển sang các giải pháp không cần blob. Trong bối cảnh đó, sự thiếu vắng một khung pháp lý rõ ràng ở Mỹ không phải là vấn đề lớn nhất. Vấn đề lớn nhất là liệu các nhà phát triển có đủ kiên nhẫn để tiếp tục xây dựng trong khi thế giới đang nhìn vào các biểu đồ giá đầy màu đỏ hay không. Đèn đã bật. Ai muốn thấy thì thấy. Đó là câu nói tôi luôn dùng khi kết thúc các buổi nói chuyện của mình. Với CLARITY Act, tôi cũng chỉ có thể nói như vậy. Washington có thể không bật đèn xanh cho đạo luật này trong năm nay. Nhưng ngọn đèn của sự phi tập trung đã được thắp lên từ rất lâu, từ những ngày đầu tiên của Bitcoin, từ những ngày mà chưa ai từng nghe đến từ “blockchain”. Giancarlo, người đã dành cả sự nghiệp để hiểu về các thị trường phái sinh, đang cố gắng truyền cho chúng ta một sự bình tĩnh chiến lược. Ông không nói rằng đạo luật không quan trọng. Ông chỉ nói rằng nó không phải là tất cả. Nhìn về phía trước, tôi tin rằng sự kiên nhẫn sẽ được đền đáp. Những đội ngũ dành thời gian để xây dựng các giao thức bền vững, không phụ thuộc vào các câu chuyện đầu cơ, sẽ trở thành những người dẫn đầu trong chu kỳ tiếp theo. Những quỹ đầu tư đang chờ đợi sự rõ ràng về quy định để tham gia thị trường có thể sẽ bỏ lỡ những mức giá tốt nhất. Nhưng đó là lựa chọn của họ. Còn tôi, tôi sẽ tiếp tục làm việc của một người điều phối giao thức, tiếp tục phân tích dữ liệu, tiếp tục viết những bài phân tích dài về những điều mà nhiều người cho là quá phức tạp. Bởi vì tôi biết rằng, trong một thế giới mà sự chú ý là một loại tài nguyên khan hiếm, việc hiểu sâu một vấn đề là một lợi thế cạnh tranh mà không một đạo luật nào có thể mang lại. Cuối cùng, tôi muốn đặt ra một câu hỏi. Nếu CLARITY Act được thông qua vào ngày mai, liệu ngành công nghiệp này có tự động trở nên tốt đẹp hơn không? Liệu những dự án lừa đảo sẽ biến mất? Liệu các nhà đầu tư sẽ thông minh hơn? Tôi nghi ngờ điều đó. Một khuôn khổ pháp lý chỉ có thể giảm thiểu rủi ro ở bề mặt. Nó không thể thay thế cho sự thẩm định, cho sự hiểu biết, cho trách nhiệm của mỗi cá nhân. Ngược lại, nếu CLARITY thất bại, liệu ngành này có sụp đổ? Chắc chắn là không. Nó sẽ tiếp tục trải qua một giai đoạn thanh lọc. Những dự án yếu sẽ biến mất. Những dự án mạnh sẽ hấp thụ thị phần. Đó là cách mà một hệ sinh thái trưởng thành hoạt động. Tôi đã sống qua bốn chu kỳ tăng giảm. Tôi đã chứng kiến sự sụp đổ của những gã khổng lồ như FTX, sự trỗi dậy của những giao thức nhỏ nhưng kiên cường. Và tôi nhận ra rằng, không có một đạo luật nào có thể thay thế được sự trung thành với giá trị của chính mình. Bản ngã là gas fee đắt nhất. Nếu bạn để cho cái tôi của mình tin rằng bạn cần một sự chấp thuận từ chính phủ để xây dựng, bạn sẽ trả giá bằng chính sự tự do của mình. Nhưng nếu bạn nhìn thấy rằng ngọn đèn của sự phi tập trung đã được thắp sáng, không chỉ ở Washington mà còn ở khắp nơi trên thế giới, thì bạn sẽ không bao giờ lạc lối. Điều tôi muốn nói với những người đang lo lắng về CLARITY Act là: hãy nhìn vào dữ liệu. Hãy nhìn vào số lượng ví hoạt động hàng ngày trên các mạng lưới Layer 2. Hãy nhìn vào khối lượng giao dịch trên các DEX lớn. Hãy nhìn vào số lượng nhà phát triển mới tham gia vào hệ sinh thái mỗi quý. Tất cả những con số đó đều cho thấy một điều: sự phát triển không hề chờ đợi một đạo luật. Và khi bạn nhìn thấy điều đó, bạn sẽ hiểu rằng CLARITY Act chỉ là một phần nhỏ trong một bức tranh lớn hơn nhiều. Đèn đã bật. Ai muốn thấy thì thấy. Washington có thể không nhìn thấy ngọn đèn đó. Nhưng tôi hy vọng bạn sẽ nhìn thấy.