Larry Fink vừa nói gì về crypto? Và tại sao bạn không nên vội mừng
Hoàng Thủy
Hôm qua, Larry Fink – CEO của BlackRock, người đàn ông quản lý hơn 10.000 tỷ đô la – lên CNBC. Ông nói: “Crypto market đã trải qua quá trình thanh lọc, giờ ổn định hơn. Đòn bẩy toàn cầu thấp hơn 2008. Tôi tin vào tương lai 12 tháng tới nhờ AI và công nghệ.”
Nghe có vẻ tốt. Rất tốt. Nhưng đừng vội mở champagne. Tôi đã từng nghe những lời hứa tương tự từ những người quyền lực. Năm 2017, tôi đầu tư 2 ETH vào ICO Golem – dự án thị trường tính toán phi tập trung. Tôi tin vào whitepaper, tin vào meetup nhỏ ở Hà Nội. Kết quả? Tôi vẫn giữ token đến bây giờ vì “tầm nhìn dài hạn”. Nhưng sự thật là tôi đã mất cơ hội, mất niềm tin vào những lời hứa không có kiểm chứng.
Fink không phải là kẻ lừa đảo. Ông ta là một trong những nhà tư bản thông minh nhất thế giới. Nhưng chính vì thế, tôi càng phải đặt câu hỏi: “Điều này có thực sự phi tập trung?”. BlackRock kiếm tiền từ phí ETF, từ phí quản lý. Họ không cần bạn sở hữu tài sản thực sự – họ chỉ cần bạn tin rằng bạn đang sở hữu. Và đó là lý do tại sao “not your keys, not your coins” vẫn là câu nói giá trị nhất trong thế giới này.
Hãy nhìn vào bối cảnh. Thị trường crypto đang trong chu kỳ giảm. Nhiều người sợ hãi, nhiều người đã rời bỏ. Fink xuất hiện như một vị cứu tinh. Ông ta nói về sự ổn định sau thanh lọc, về tương lai tươi sáng nhờ AI. Nhưng tôi, với tư cách là một người đã từng quản lý giao thức phi tập trung, thấy có ba điểm mù lớn.
Thứ nhất, Fink so sánh đòn bẩy crypto với 2008. Đúng, đòn bẩy ngân hàng thấp, nhưng đòn bẩy trong crypto có cấu trúc hoàn toàn khác. DeFi cho phép vay thế chấp tài sản biến động, có thể thanh lý trong vài giây. Hãy nhìn vào sự kiện Terra năm 2022 – chỉ một giao thức sụp đổ đã cuốn đi 40 tỷ đô la. Đòn bẩy của crypto không nằm ở sổ cái ngân hàng, mà nằm ở smart contract, ở thanh khoản tập trung. Và Fink không nhắc đến điều đó.
Thứ hai, Fink nói thị trường đã được làm sạch. Thực tế, nhiều khoản lỗ vẫn chưa được xử lý. Các quỹ đầu tư mạo hiểm vẫn ôm hàng trăm token chưa unlock. Các sàn giao dịch vẫn cho vay ký quỹ với lãi suất cao. Và AI? AI có thể tăng hiệu suất doanh nghiệp, nhưng liệu điều đó có kéo giá Bitcoin lên? Tôi đã chứng kiến bao nhiêu dự án “AI + blockchain” thất bại. Họ chỉ là những câu chuyện kể, không có sản phẩm thực. Năm 2022, tôi mất 70% danh mục vì tin vào một narrative tương tự.
Thứ ba, điểm mù quan trọng nhất: Fink đang cố gắng định vị crypto như một công cụ của tài chính truyền thống. Ông ta muốn biến Bitcoin thành một ETF, một sản phẩm có thể được quản lý, được kiểm soát. Nhưng bản chất của blockchain là phi tập trung, không cần trung gian. Một khi bạn để BlackRock nắm giữ Bitcoin thay bạn, bạn đã đánh mất điều cốt lõi. Tôi đã từng mua một NFT Autoglyphs và phát hiện metadata nằm ngoài chain. Tôi đã viết bài “Bức tường ảo” để chỉ trích sự lừa dối trong khái niệm sở hữu. Và lần này, tôi cũng thấy một bức tường ảo khác.
Tuy nhiên, không phải mọi thứ Fink nói đều sai. Đúng, thị trường đã giảm nhiệt, những kẻ đầu cơ lướt sóng đã rời đi. Đúng, AI và công nghệ có thể tạo ra những thay đổi lớn. Nhưng hãy nhớ: Fink là người bán sản phẩm. Sản phẩm của ông ta là ETF, là quản lý tài sản. Lời nói của ông ta phục vụ cho việc bán hàng, không phải cho sự thật về crypto.
Tôi nhớ năm 2024, ETF Bitcoin được phê duyệt. Tôi tham gia một podcast và nói: “Blockchain là tôn giáo của thế kỷ 21”. Nó mang lại niềm tin vào một hệ thống không cần trung gian. Nhưng nếu bạn tin vào BlackRock, bạn đang quay lại với trung gian cũ. Bạn đang phản bội tôn giáo của mình.
Vậy chúng ta nên làm gì? Hãy lắng nghe Fink, nhưng hãy tự kiểm tra. Hãy xem xét dữ liệu on-chain: số lượng active addresses, TVL thực sự của DeFi, tỷ lệ staking. Hãy nhìn vào các giao thức đang sống sót qua mùa đông crypto. Và hãy luôn nhớ: không phải tất cả những gì lấp lánh đều là vàng.
Câu chuyện của Fink có thể đưa chúng ta đến một bull run khác. Nhưng nếu bạn không giữ chìa khóa của mình, bạn không thực sự tham gia vào cuộc chơi. “Not your keys, not your coins” – câu nói ấy vẫn còn nguyên giá trị, ngay cả khi Larry Fink cười nói trên truyền hình.
Hãy suy nghĩ: bạn muốn một tương lai do BlackRock xây dựng, hay một tương lai do cộng đồng mã nguồn mở kiến tạo? Tôi chọn cái sau. Và tôi hy vọng bạn cũng vậy.